Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w pytaniach i odpowiedziach cz.IV

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych – dzisiaj przedstawiamy czwartą część odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące funduszu.

  1. Czy byłemu pracownikowi, który rozwiązał umowę o pracę i po 2 latach przeszedł na emeryturę, należy naliczyć odpis uznaniowy, jeśli przyczyną rozwiązania umowy nie było przejście na emeryturę ani rentę, a pracownik był bezrobotny w celu uzyskania uprawnień emerytalnych?

Odpowiedź
Tak, sam fakt nabycia praw emerytalnych jest kluczowy, niezależnie od momentu ich nabycia.

Jeśli byłemu pracownikowi brakuje nowej pracy przed uzyskaniem emerytury, to staje się emerytem wobec byłego pracodawcy. W takiej sytuacji pracodawca powinien zwiększyć odpis dla tego emeryta i zapewnić mu pomoc socjalną z funduszu.

  1. Czy za emeryta, który podjął zatrudnienie w innym zakładzie pracy, ale nie stracił prawa do emerytury należy robić odpis uznaniowy ?

Odpowiedź: Tak, gdyż były pracownik/emeryt nie stracił prawa do emerytury wobec tego w dalszym ciągu zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS jest w grupie osób uprawnionych do świadczeń z ZFŚS. Stawianą tezę potwierdza Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. akt III PZP 3/23):

„Emeryt, który uprzednio przeszedł na emeryturę i podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości niepowodującej zawieszenia wypłaty emerytury, jest „emerytem – byłym pracownikiem” w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych(…)”

  1. Jaką metodę statystyczną może wybrać jednostka przy wyliczaniu przeciętej liczby zatrudnionych jeżeli wiemy, że w miesiącu styczniu br. ruchy kadrowe przedstawiały się następująco::
dzień12345678910111213141516171819202122232425262728293031
zatrudnienie5050  5055555555606060585858505050505048484848454545454747484950  

Odpowiedź:

Przy ustalaniu przeciętnej liczby zatrudnionych dla celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, stosuje się przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2009 roku (Dz.U. nr 43, poz. 349). Te przepisy nie precyzują konkretnej metody obliczenia tej liczby, dlatego do tego celu wykorzystuje się trzy różne metody statystyczne.

  • średniej arytmetycznej – czyli sumowanie stanu zatrudnienia z każdego dnia roboczego w miesiącu i podzielenie wyniku przez liczbę dni danego miesiąca. Najczęściej stosowana w przypadku dużych fluktuacji kadrowych, to najbardziej czasochłonna metoda wyliczania przeciętnej liczby zatrudnionych;
  • średniej chronologicznej – To suma połowy stanu zatrudnienia z pierwszego i ostatniego dnia miesiąca oraz pełnego stanu zatrudnienia na 15. dniu miesiąca. Tak wyliczoną sumę dzielimy przez 2. Stosuje się ją najczęściej w jednostkach, w których zmiany poziomu zatrudnienia w poszczególnych miesiącach są nieznaczne;
  • metody uproszczonej – czyli dodanie liczby zatrudnionych w pierwszym i ostatnim dniu danego miesiąca i podzielenie jej przez 2. Stosuje się ją najczęściej w jednostkach, w których zmiany poziomu zatrudnienia w poszczególnych miesiącach są sporadyczne.

Wobec powyższego należałoby sprawdzić, która z metod statystycznych będzie odzwierciedlała stan przeciętnej liczby zatrudnionych.

Wyliczenie przeciętnej liczby zatrudnionych:

średnia arytmetyczna : (9×50)+(4×55)+(3×60)+(3×58)+(5×48)+(4×45)+(2×47)+(1×49) = 1587/31 = 51,19

średnia chronologiczna : [ (50/2)+(50/2)+50 ]/2 = 50

metoda uproszczona: (50+50)/2 = 50

Z uwagi na częste i znaczne ruchy kadrowe, najlepszą metodą wyliczenia przeciętnej liczby zatrudnionych wydaje się być metoda średniej arytmetycznej

  1. Jaka będzie wysokość odpisu na ZFŚS jeżeli wiemy, że jednostka budżetowa zatrudnia:
  2. 50 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy, z czego 10 z nich obecnie jest na urlopie macierzyńskim i rodzicielskim,
  3. 5 pracowników na ¾ etatu na umowę na czas zastępstwa
  4. 3 pracowników z orzeczeniem o niepełnosprawności w pełnym wymiarze czasu pracy,
  5. 10 pracowników na prace interwencyjne na ½ etatu,
  6. 6 pracowników na ¼ etatu przebywających na urlopach bezpłatnych,
  7. 3 stażystów w celu nauki zawodu,
  8. 5 pracowników zatrudnionych na umowę zlecenie.

W jednostce nie odnotowano istotnych ruchów kadrowych.

Odpowiedź:
Przy ustalaniu wysokości odpisu, niezbędne jest obliczenie przeciętnej liczby zatrudnionych. Zakładamy, że jednostka korzysta z metody uproszczonej ze względu na brak istotnych zmian kadrowych w poszczególnych miesiącach

Wyliczenia przeciętnej liczby zatrudnionych przedstawia poniższa tabela:

Liczba zatrudnionychWymiar etatuObliczeniaLiczba zatrudnionych w przeliczeniu na pełne etaty
501/150×1/150
53/45×3/43,75
31/13×1/13
101/210×1/25
61/46×1/41,5
Przeciętna liczba zatrudnionych w przeliczeniu na pełne etaty63,25

Do przeciętnej liczby zatrudnionych nie wliczono stażystów oraz osób zatrudnionych na umowę zlecenie, gdyż nie posiadają oni statusu pracownika. Wliczono natomiast osoby przebywające na urlopach macierzyńskich, rodzicielskich i bezpłatnych.
Przeciętna liczba zatrudnionych wynosi 63,25, zakładając stały stan zatrudnienia na pierwszy i ostatni dzień każdego miesiąca.

Wobec tego odpis podstawowy wyniesie:

63,25 x 2 417,14 zł = 152 884,11 zł

Natomiast odpis uznaniowy:

3 x 402,86 zł = 1 208,58 zł

Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych 2024 r. wyniesie 154 092,69 zł

 Autor: Magdalena Łapa

Karta Dużej Rodziny- wzrosła cena za wydanie duplikatu

Karta Dużej Rodziny stanowi system zniżek i dodatkowych uprawnień dla rodzin posiadających więcej niż dwójkę dzieci.
Dzięki programowi, rodziny otrzymują zniżki w instytucjach publicznych i firmach prywatnych, obejmujące sklepy, apteki, instytucje kultury, obiekty sportowe i inne.

Otrzymanie Karty Dużej Rodziny nie zależy od dochodu rodziny. Uprawnieni do ubiegania się to rodzice oraz ich małżonkowie, którzy mieli lub mają co najmniej troje dzieci. Dodatkowo, karta przysługuje dzieciom w różnym wieku, w tym nieograniczonej wiekowo grupie dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Warto zauważyć, że wydanie pierwotnej Karty Dużej Rodziny jest bezpłatne dla każdego członka rodziny. Jednak, w przypadku konieczności wydania duplikatu, od 1 marca 2024 roku opłata wynosi 15 zł.


Pamiętaj, że rodzicom, których sąd ograniczył władzę rodzicielską w stosunku do co najmniej trójki dzieci, nie przysługuje Karta Dużej Rodziny.

Program ten stanowi istotne wsparcie dla rodzin wielodzietnych, zapewniając im szereg przywilejów w różnych dziedzinach życia codziennego, takich jak:

  • Zniżki na usługi komunalne i transport,
  • Zniżki w instytucjach kultury i edukacji,
  • Ułatwienia w dostępie do rozrywki,
  • Korzyści w sektorze usług,
  • Wsparcie w zakresie edukacji,
  • Zniżki na usługi turystyczne.


Program Karty Dużej Rodziny wspiera rodziny wielodzietne, poprawiając ich jakość życia przez rozwiązanie wielu problemów.

Szkolenie w zakresie wydania KDR i obsługi tego zadania znajdziecie Państwo w naszej firmie w obszarze szkoleń dla pomocy społecznej.


Te szkolenia mają na celu zwiększenie świadomości zasobów dla rodzin wielodzietnych i efektywne ich wsparcie przez pracowników socjalnych.

Autor: Anna Sozańska

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w pytaniach i odpowiedziach cz.III

Dzisiaj omówimy trzecią część najczęściej zadawanych pytań dotyczących funduszu. W poniższych pytaniach poruszymy tematykę oświadczeń o dochodach oraz wyliczania odpisów na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

  1. Jak weryfikować oświadczenia o dochodach?
    • Pracodawca może żądać od pracownika dokumentacji potwierdzającej jego sytuację dochodową, jeśli wątpi w prawdziwość danych zawartych w oświadczeniu. Może to być np. pit lub inne zaświadczenia. Orzecznictwo sądowe sugeruje respektowanie oświadczeń, ale weryfikacja jest możliwa.
  2. Czy dziecko powyżej 25. roku życia, bezrobotne i nadal mieszkające z rodzicami, można uznać za członka rodziny?
    • Takie dziecko nie otrzymuje świadczeń, ale stanowi część gospodarstwa domowego rodziców, co może mieć znaczenie przy ocenie sytuacji socjalnej.
  3. Czy zatrudnienie pracownika na zastępstwo wymaga podwójnego odpisu?

Podsumowując, Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych to weryfikacja danych o dochodach, zaliczenie osób pozostających na utrzymaniu oraz odpowiednie naliczanie odpisów to kluczowe aspekty zarządzania funduszem.

 Autor: Magdalena Łapaj


Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w pytaniach i odpowiedziach cz.II

Dzisiaj przedstawię Państwu odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania na temat funduszu. W przedstawionych poniżej pytaniach będziemy kontynuować kwestię oświadczeń o dochodach oraz kwestię wyliczania dochodów uprawnionych do funduszu osób.

1.Czy po separacji małżeńskiej można zignorować dochód drugiej osoby, jeśli nie mieszkają już razem, ale wciąż są małżeństwem?

Odpowiedź:
Wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego nie ogranicza się jedynie do wspólnego zamieszkiwania, lecz także obejmuje wspólne zaspokajanie codziennych potrzeb życiowych. Separacja prawna, zgodnie z definicją, to sądowe uregulowanie życia małżonków w rozłączeniu. Przy separacji, podział majątku oznacza, że nie uwzględnia się dochodu osoby w separacji przy obliczaniu dochodu gospodarstwa domowego dla funduszu. Potwierdzenie tego znajdujemy w piśmie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 lutego 2011 r., nr SPS-023-20396/11.

2. Czy przy rozdzielności majątkowej małżonków należy wyłączyć dochód jednego z partnerów przy wyliczaniu miesięcznego dochodu na członka rodziny?

Odpowiedź:
Jeśli małżonkowie mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nie uwzględnia się ich dochodu przy obliczaniu dochodu na jednego członka rodziny do celów funduszu Rozdzielność majątkowa nie jest wystarczającym powodem, aby nie uwzględniać dochodów współmałżonka. Potwierdza to pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 23 lutego 2011 r., nr SPS-023-20396/11.

3. Czy uprawniona osoba może otrzymać świadczenia z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych bez ujawniania swoich dochodów poprzez zgodę na niższą kwotę? Czy taka praktyka jest zgodna z prawem?

Odpowiedź:
Przyznawanie świadczeń z funduszu na podstawie oświadczenia o dochodach może prowadzić do nieprzyjemnych konsekwencji. Ustawa nakazuje uwzględnienie kryterium socjalnego przy przyznawaniu świadczeń, co może być utrudnione, gdy osoba nie ujawnia swoich dochodów. Kontrole ZUS mogą skutkować koniecznością opodatkowania wszystkich wypłaconych świadczeń. Orzecznictwo potwierdza konieczność uwzględnienia kryterium socjalnego, a niezastosowanie się do tego może skutkować koniecznością opodatkowania świadczeń jako dodatkowego wynagrodzenia.

Proponuję unikać przyznawania świadczeń z funduszu na podstawie skomplikowanych oświadczeń. Jeśli w regulaminach funduszu istnieją takie zapisy, sugeruję ich jak najszybszą zmianę.

 Autor: Magdalena Łapaj


Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w pytaniach i odpowiedziach cz.I

Przez cały miesiąc, postaram się raz w tygodniu przedstawić Państwu Fundusz Świadczeń Socjalnych w pytaniach i odpowiedziach. Z uwagi na to, że zapewne jest to okres zbierania oświadczeń o dochodach w Waszych jednostkach, dzisiejszy blok pytań i odpowiedzi dotyczyć będzie właśnie kwestii oświadczeń o dochodach.

1. Czy osoby korzystające ze świadczeń ZFŚS muszą składać oświadczenia o dochodach?
Tak, zgodnie z ustawą pracodawca ma obowiązek zbadać sytuację materialną, życiową i rodzinną osób uprawnionych. Oświadczenie o dochodach jest konieczne, choć pracodawca może także żądać dodatkowych dokumentów.

2. Co w przypadku złożenia oświadczenia po terminie?
W takiej sytuacji postępowanie winno określać regulamin ZFŚS. Jeśli nie jest to sprecyzowane, ostateczną decyzję podejmuje pracodawca, biorąc pod uwagę okoliczności.

3. Jakie dane powinno zawierać oświadczenie o dochodach?
Oświadczenie powinno obejmować dochody za poprzedni rok. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, czy brać pod uwagę dochód netto czy brutto, ale należy uwzględnić dochód na osobę w gospodarstwie domowym.

4. Czy inne świadczenia powinny być wliczone do dochodu?
W związku z brakiem uregulowań, decyzję w tej kwestii podejmuje pracodawca. Należy jednak pamiętać o spójności z zapisami regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

5. Jak wyliczyć dochody rolnika?
Dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się jako iloczyn przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha oraz liczby hektarów w gospodarstwie.

Fundusz Świadczeń Socjalnych – Zapraszam na kolejne odsłony tego tematu.

 Autor: Magdalena Łapaj

Ocena zasobów pomocy społecznej- zbliża się termin przygotowania oceny.

Zbliża się termin przygotowania oceny zasobów pomocy społecznej, ważnego dokumentu określającego stan i potrzeby lokalnej społeczności. Na podstawie analizy sytuacji demograficznej i społecznej, gminy oraz samorządy powiatowe i wojewódzkie są zobowiązane do przygotowania tej oceny.

Czym dokładnie jest “ocena zasobów pomocy społecznej”? To przede wszystkim:

  1. Infrastruktura: ocena dostępności i efektywności instytucji i placówek pomocy społecznej.
  2. Kadra: analiza ilości i jakości pracowników socjalnych oraz ich dostępności.
  3. Organizacje pozarządowe: ocena współpracy i wsparcia ze strony organizacji społecznych.
  4. Nakłady finansowe: środki przeznaczone na zadania związane z pomocą społeczną.
  5. Osoby i rodziny korzystające z pomocy: analiza problemów społecznych oraz ich rozkładu w populacji.

Termin na przedstawienie oceny zasobów to do 30 kwietnia dla rad gmin oraz do 30 czerwca dla sejmików wojewódzkich. Jest to obowiązek coroczny, a radzie gminy przypada także zadanie podjęcia uchwały w tej sprawie.

Ocena zasobów pomocy społecznej jest kluczowe dla planowania budżetu na kolejny rok. Na podstawie tych informacji samorządy podejmują decyzje dotyczące alokacji środków na różne formy wsparcia społecznego.

Zachęcam wszystkie gminy i samorządy do starannego przygotowania oceny zasobów pomocy społecznej. To narzędzie, które pozwoli lepiej zrozumieć i odpowiedzieć na potrzeby naszych społeczności.

Autor: Anna Sozańska

Co daje superwizja pracy socjalnej?

Warto zauważyć, że superwizja pracy socjalnej nie jest wymuszonym obowiązkiem, lecz raczej przydatnym narzędziem wspierającym praktykę zawodową. Jej celem jest rozwój kompetencji zawodowych pracowników socjalnych, a nie ich ocena czy krytyka.

Superwizja pracy socjalnej to istotny element wsparcia dla profesjonalistów w dziedzinie pomocy społecznej. Stanowi kompleksowy proces, który wspomaga rozwiązywanie trudności związanych z wykonywaną pracą oraz utrzymanie wysokich standardów świadczonych usług.

Pracownicy socjalni mogą niechętnie przystępować do superwizji z kilku przyczyn. Często mają trudności z otwartym dzieleniem się problemami z innymi, bojąc się możliwej krytyki ze strony współpracowników. Dodatkowo, niektórzy z nich mogą mieć problem z wyrażaniem swoich emocji, co również może stanowić barierę w korzystaniu z tego rodzaju wsparcia. Nadmiar obowiązków służbowych oraz brak poczucia potrzeby dalszego kształcenia się w obszarze superwizji mogą dodatkowo zniechęcać ich do uczestnictwa w tym procesie.

Jednakże, warto zauważyć, że uczestnictwo w superwizji może przynieść liczne korzyści. Pozwala pracownikom socjalnym nabyć nowe umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, poszerzyć wiedzę na temat możliwości pomocy oraz zwiększyć poczucie własnej wartości i sprawczości. Ponadto, poprawia jakość wykonywanej pracy oraz wspiera rozwój osobisty i zawodowy.

Podsumowując, superwizja pracy socjalnej stanowi istotne wsparcie dla pracowników socjalnych w ich codziennej pracy. Pomaga w radzeniu sobie z trudnościami zawodowymi oraz wspiera rozwój kompetencji zawodowych, co przekłada się na jakość świadczonych usług. Dlatego też, warto, aby pracownicy socjalni mieli dostęp do tego rodzaju wsparcia i aktywnie z niego korzystali.

Autor: Anna Sozańska

Ustalanie zapisów Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych

Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych jest wewnątrzzakładowym dokumentem, który określa zasady prowadzenia tego funduszu oraz warunki korzystania ze świadczeń z tego funduszu przez uprawnione osoby. Zgodnie z art. 27 ustawy o związkach zawodowych zapisy regulaminu pracodawca powinien uzgodnić z zakładową organizacją związkową, a gdy taka organizacja nie działa u danego pracodawcy z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów. Pamiętajmy jednak, że zgodnie z art. 30 wspomnianej ustawy o związkach zawodowych jeśli mamy do czynienia z ustaleniem zapisów regulaminu z więcej niż jedną reprezentatywną organizacją związkową, muszą one wypracować jedno stanowisko w tej sprawie. Jeśli takie wspólne stanowisko działających na terenie danego pracodawcy organizacji związkowych nie uda się wypracować, ostateczną decyzje w sprawie zapisów regulaminu ZFŚS podejmuje pracodawca. Trzeba natomiast pamiętać, że swoboda pracodawcy w zakresie ustalania zapisów regulaminu jest ograniczona. Pracodawca nie może zapisami regulaminu działać na niekorzyść osób uprawnionych, pomijać kryterium socjalnego, czy też ograniczać uprawnień do pomocy socjalnej z funduszu tylko dla wybranej grupy osób.

Zapisy Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych powinny określać min.:

  • podstawy prawne tworzenia i działania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych,
  • rodzaje działalności socjalnej, którą pracodawca zamierza objąć osoby do funduszu uprawnione,
  • osoby uprawnione do pomocy socjalnej w ramach funduszu
  • zasady i warunki korzystania z pomocy socjalnej,
  • rodzaje dokumentów jakie będą niezbędne do otrzymania pomocy z funduszu,
  • określenie wysokości udzielanej pomocy z funduszu oraz terminów wypłat świadczeń,
  • określenie trybu dokonywania zmian w regulaminie
  • określenie daty wejścia w życie regulaminu.

Ważnym aspektem w ramach ustalania zapisów regulaminu ZFŚS jest konieczność uzupełnienia jego zapisów o przepisy RODO, a więc min. o:

  • dane identyfikacyjne podmiotu uprawnionego do zbierania danych,
  • cel przetwarzania danych osób uprawnionych ze świadczeń z ZFŚS,
  • podstawy prawne przetwarzania danych,
  • okres przetwarzania danych osobowych;
  • można określić termin przeglądu danych osobowych przekazanych pracodawcy przez osoby uprawnione do funduszu,
  • warunki przetwarzania tzw. danych wrażliwych np. danych dotyczących stanu zdrowia wnioskodawcy.

Wśród najczęstszych błędów w treściach regulaminów stwierdzonych podczas kontroli wymienia się min. brak uzgadniania zapisów regulaminu ze stroną związkową czy nieaktualizowanie zapisów regulaminu. Stąd ważnym jest, aby przyjrzeć się zapisom własnych regulaminów i sprawdzić czy faktycznie jest uzupełniony o wszystkie ważne informacje oraz czy jego zapisy są zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa.

Autor: Magdalena Łapaj

Prezydencki projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami

W dniu 4 marca 2024 r. Marszałkowi Sejmu RP został przedłożony  prezydencki projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.

Komu będzie przysługiwać usługa asystencji?

Usługa ta będzie przysługiwać osobie pełnoletniej, posiadającej decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia, o której mowa w art. 6b3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 44). Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół. Usługa ta będzie świadczona osobom posiadającym obywatelstwo polskie, mającym zamieszkanie i przebywającym na terytorium RP. Usługa będzie przysługiwać także cudzoziemcom, spełniającym warunki wskazane w ustawie.

Usługa ta nie będzie przysługiwać osobom tymczasowo aresztowanym, przebywającym w zakładzie karnym, w czasie gdy użytkownik usługi korzysta z usług świadczonych na terenie innych jednostek, np.: WTZ, DPS, ZAZ.

Jaki jest projektowany wymiar tej usługi?

Projekt ustawy zakłada wymiar od 40 do 200 godzin miesięcznie.

Kto będzie mógł świadczyć usługi asystencji?

Taką usługę będzie mógł świadczyć asystent osobisty, spełniający kryteria ustawowe, który odbędzie instruktaż szczegółowy, zapewniony przez starostwo. Wymagania wobec asystenta osobistego są zbliżone do wymogów stawianych asystentom rodziny, jednakże „nowy” asystent będzie musiał mieć ukończone szkolenie z pierwszej pomocy przedmedycznej oraz ewakuacji osób z niepełnosprawnościami.

W celu zapewnienia koordynacji świadczenia usługi asystenckiej dla poszczególnych użytkowników usługi, usługodawca będzie zobowiązany zatrudniać nie mniej niż jednego koordynatora usługi, którego rolą będzie, m. in przygotowanie planu działań, projektu kontraktu trójstronnego, koordynowaniu usług, etc.

Czy będzie to kolejne zadanie dla gmin?

Ustalenie uprawnienia do tej usługi i jej realizacja będzie zadaniem zleconym powiatu z zakresu administracji rządowej. Prowadzić postępowanie, wydawać decyzje administracyjne będzie z założenia kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie lub kierownik innej jednostki organizacyjnej powiatu oraz inna osoba na wniosek kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie. Zatem, jeżeli nie nastąpią zmiany na etapie legislacyjnym to gminy (OPS, CUS) nie będą realizatorem tych usług.

Jednakże gminy będą mogły być usługodawcami w przypadku przekazania przez powiat zadania gminie na podstawie porozumienia (czyli podjętej uchwały).

Postępowanie w sprawie usługi asystenckiej.

Ustalenie prawa do tej usługi będzie następować na wniosek osoby uprawnionej lub jej reprezentanta. Wniosek będzie składać się do starosty powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Wraz z wnioskiem osoba będzie zobowiązana dołączyć dokumenty wskazane w ustawie. Wniosek będzie można składać w wersji papierowej lub elektronicznie. Weryfikacji wniosku będzie dokonywał starosta na podstawie publicznych rejestrów. Przed wydaniem decyzji ustalającej prawo do usługi asystenckiej organ będzie przeprowadzał diagnozę sytuacji wnioskodawcy w miejscu jego zamieszkania lub w miejscu jej świadczenia.

Projekt ustawy zakłada szereg innych dodatkowych spraw w tym zakresie, jak wykonywanie usługi, składniki decyzji ustalającej usługę, kwestie nienależnego korzystania z usługi, zwrotu i inne. Podkreślam jest to projekt ustawy. Jednakże jednostki zainteresowane tym zagadnieniem, odpowiedzialne za realizację tej usługi powinny śledzić proces legislacji.

Z naszej strony, już zapraszamy Państwa na szkolenia w tym zakresie, które zapewne pojawią się w naszej ofercie.

Autor: dr Agnieszka Gazda

Nowe obowiązki asystenta rodziny od 15 lutego 2024 r.

Zmiana ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 kwietnia 2023 r. (Dz. U. 2023 r. poz. 818), zwaną dalej Ustawa zmieniająca wprowadza zmiany nie tylko do ww. Kodeksu ale także dla podmiotów wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1426 ze zm.), zwaną dalej UWrispz, czyli jednostek organizacyjnych gminy, która organizuje pracę z rodziną, lub podmiot, któremu gmina na podstawie art. 190 zleciła organizację pracy z rodziną.

Ustawa zmieniająca dodaje art. 76a § 1 stanowiąc o tym, że na wniosek oskarżonego, który nie ukończył 18 lat, podczas posiedzenia albo rozprawy z jego udziałem może być obecny jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje. Jeśli oskarżony nie posiada przedstawiciela ustawowego lub osoby, pod której pieczą pozostaje, albo przewodniczący uznał, że udział tych osób może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego, jest niecelowy ze względu na jego dobro, uniemożliwia przeprowadzenie posiedzenia albo rozprawy albo utrudnia je w istotny sposób, oskarżony może wskazać inną osobę pełnoletnią. Jeżeli oskarżony nie wskazał takiej osoby lub przewodniczący uznał, że jej obecność może prowadzić do naruszenia praw lub interesów oskarżonego, jest niecelowa ze względu na jego dobro, uniemożliwia przeprowadzenie posiedzenia albo rozprawy albo utrudnia je w istotny sposób, przewodniczący wyznacza asystenta rodziny, o którym mowa w art. 12 UWrispz. Asystent rodziny ma wymóg posiadania odpowiednich kwalifikacji, w tym kwalifikacji z zakresu pracy z dziećmi.

Dodany przepis art. 76a przewiduje obecność asystenta rodziny w danym sądzie podczas rozprawy albo posiedzenia z udziałem oskarżonego, który nie ukończył 18 lat, jeśli obecność pozostałych osób wskazanych w tym przepisie nie jest możliwa. Wybór asystenta rodziny pozostaje w pełnej zgodzie z przepisami dyrektywy 2016/800, w szczególności z art. 15 ust. 2, który przewiduje, że jeżeli osoba dorosła wskazana przez dziecko nie jest do zaakceptowania przez właściwy organ, organ ten, uwzględniając najlepszy interes dziecka, wyznacza inną osobę, aby jemu towarzyszyła, a osoba ta może być także przedstawicielem organu lub innej instytucji odpowiedzialnej za ochronę lub dobro dzieci.

Tak więc z dniem 15 lutego 2024 r. zostanie zmieniony katalog zadań zdefiniowany w art. 15 ust. 1 pkt 11a UWrispz o „udzielanie wsparcia dziecku poprzez towarzyszenie mu podczas posiedzenia albo rozprawy z jego udziałem na podstawie art. 76a k.p.k.”.

W konsekwencji zmian dotyczących udziału asystenta rodziny podczas rozprawy albo posiedzenia, o których mowa w art. 76a k.p.k., w przepisie tym wskazano, że w przypadku potrzeby wyznaczenia asystenta rodziny do udziału w rozprawie albo posiedzeniu przewodniczący występuje do właściwego ze względu na miejsce prowadzenia postępowania kierownika jednostki organizacyjnej gminy, która organizuje pracę z rodziną, lub podmiotu, któremu gmina na podstawie art. 190 UWrispz zleciła organizację pracy z rodziną do niezwłocznego przekazania listy zatrudnionych asystentów rodziny wraz z danymi kontaktowymi. Po otrzymaniu tej listy przewodniczący wyznaczy asystenta rodziny, mając na względzie ochronę praw lub interesów oskarżonego oraz zapewnienie sprawnego przeprowadzenia posiedzenia lub rozprawy. Z uwagi na powyższe zmiana UWrispz, która w będzie nakładać na jednostki, o których mowa powyżej, obowiązek niezwłocznego przekazania listy zatrudnionych asystentów rodziny oraz danych kontaktowych. W tym miejscu musimy włączyć Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i jeżeli zechcemy podać dane kontaktowe asystenta telefon i/lub e-mail prywatny, musimy mieć jego zgodę.

Do katalogu wydatków Skarbu Państwa dodano w postępowaniu karnym wynagrodzenie w postaci ryczałtu dla asystenta rodziny za udział w posiedzeniu albo rozprawie, o których mowa w art. 76a § 1 k.p.k. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 stycznia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 71) w sprawie określenia wysokości ryczałtu przysługującego asystentowi rodziny za udział w posiedzeniu albo rozprawie – określa, że asystentowi rodziny za udział w posiedzeniu albo rozprawie, o których mowa w art. 76a § 1, przysługuje ryczałt w wysokości 4% kwoty bazowej dla zawodowych kuratorów sądowych, której wysokość określa ustawa budżetowa. Zgodnie Art. 13. Ustawy Budżetowej z dnia 18 stycznia 2024 r. na rok 2024 (Dz. U. poz. 122) ustalono kwotę bazową dla zawodowych kuratorów sądowych w wysokości 2 628,54 zł. Powyższe oznacza, że asystentowi rodziny za udział w posiedzeniu albo rozprawie będzie przysługiwała kwota ok. 105,14zł. Jednakże należy podkreślić, że kwota ta zaspokajać będzie tylko uczestnictwo w sądzie ale także dojazd, nocleg i inne wydatki z tym związane asystenta rodziny. Ustawodawca milczy kto będzie wypłacał asystentowi rodziny za udział w posiedzeniu albo rozprawie, najprawdopodobniej kwotę tą wypłaci sąd, w którym będzie toczyło się postępowanie.

Data wejścia w życie Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości została skorelowana z datą wejścia w życie zmian w k.p.k.

Ministerstwo Sprawiedliwości zakłada się, że ilość spraw z udziałem asystenta rodziny będzie marginalna – w skali kraju spraw takich będzie kilkadziesiąt, nie więcej niż 100 a ewentualne wydatki nie będą miały znacznego wpływu na wydatki sektora finansów publicznych (uzasadnienie do projektu 2933).

Autor: dr Agnieszka Gazda

Stan prawny na dzień: 7 lutego 2024 r.

Rola OPS w kierowaniu do domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży w świetle nowego Rozporządzenia

Interwencja kryzysowa zaliczana jest do świadczeń niepieniężnych z pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. h ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm.). Definicja interwencji kryzysowej opublikowana na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stanowi zespół interdyscyplinarnych działań podejmowanych na rzecz osób i rodzin będących w stanie kryzysu. Celem interwencji kryzysowej jest przywrócenie równowagi psychicznej i umiejętności samodzielnego radzenia sobie, a dzięki temu zapobieganie przejściu reakcji kryzysowej w stan chronicznej niewydolności psychospołecznej. Interwencją kryzysową obejmuje się osoby i rodziny bez względu na posiadany dochód.

Interwencją kryzysową będzie m. in. pomoc matce z małoletnimi dziećmi czy kobiecie w ciąży doznającej przemocy domowej lub znajdującej się w innej sytuacji kryzysowej, które mogą w ramach interwencji kryzysowej znaleźć schronienie i wsparcie w domach dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, zw. dalej domem. Do tych domów mogą być również przyjmowani ojcowie z małoletnimi dziećmi albo inne osoby sprawujące opiekę prawną nad dziećmi.

Od 8 lutego b. r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz. U. poz.169). Rozporządzenie zapewnia natychmiastową pomoc psychologiczną matkom i kobietom w ciąży, reguluje pobyt starszych dzieci w ośrodkach. Dziecko które ukończyło 18 lat, a uczy się lub jest niepełnosprawne w stopniu umiarkowanym lub znacznym, może pozostać z matką w placówce (§ 6 ust. 2 Rozporządzenia). Nowo wydane Rozporządzenie określa standardy usług świadczonych przez domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży oraz tryb kierowania i przyjmowania do domów. Istotą w kierowaniu do takich domów dla ośrodków pomocy społecznej/centrów usług społecznych jest to, że osoba ubiegająca się o skierowanie do domu składa wniosek w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na jej miejsce zamieszkania, a w przypadku osób bezdomnych – w ośrodku właściwym ze względu na gminę miejsca pobytu. OPS kompletuje dokumenty, tj.: wniosek osoby ubiegającej się o skierowanie do domu, rodzinny wywiad środowiskowy, zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do umieszczenia w domu w odniesieniu do wszystkich osób kierowanych do domu, a w odniesieniu do kobiety w ciąży także dokument potwierdzający ciążę, skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (jeżeli kierowana jest matka z dzieckiem), orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o ile osoba takie posiada. OPS wydaje także opinię o skierowanie do domu, zawierającą uzasadnienie pobytu w domu. Komplet dokumentów (§ 5 ust. 5 Rozporządzenia) OPS zobowiązany jest w terminie 14 dni licząc od dnia wpłynięcia wniosku przekazać dokumenty, za pośrednictwem operatora pocztowego lub drogą elektroniczną – elektronicznej platformy usług administracji publicznej, do starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu. Czyli rolą OPS jest zebranie pełnej dokumentacji i terminowo przekazać do Starosty, o którym wyżej mowa.

W przypadku osoby bezdomnej, prócz czynności przekazania dokumentacji, OPS zobowiązany jest poinformować gminę właściwą ze względu na jej ostatnie miejsce zameldowania o toczącym się postępowaniu w sprawie skierowania do domu.

Jeżeli podczas procedury skierowania do domu okaże się, że brak jest miejsca w domu najbliższego w powiecie, OPS w porozumieniu z osobą ubiegającą się o skierowanie do domu, poszukuje miejsca w domu w innym powiecie.

W przypadku sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa lub zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu lub jej dziecka, taką osobę dom przyjmuje bez wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu. Jednakże OPS zobowiązany będzie niezwłocznie powiadomić o tym starostę powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu. Następnymi czynnościami OPS w tym zakresie będzie przesłanie dokumentów (§ 5 ust. 5 Rozporządzenia) staroście powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu w terminie 14 dni od dnia umieszczenia osoby bez wydania decyzji administracyjnej. Starosta zobowiązany jest niezwłocznie wydać decyzję administracyjna o umieszczeniu w domu, bądź decyzję administracyjną o odmowie skierowania do domu. W tym negatywnym przypadku jest zobowiązany w uzasadnieniu decyzji administracyjnej wskazać możliwości zapewnienia pomocy w innej formie w zależności od sytuacji i potrzeb takiej osoby.

Osoba posiadająca decyzję administracyjną o skierowaniu do domu lub osoba, w sytuacji zagrożenia, jest przyjmowana do domu niezwłocznie. Starosta powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, zobligowany jest w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu, przekazać do domu kopię opinii OPS (§ 5 ust. 5 pkt 6 Rozporządzenia).

Decyzję administracyjną o skierowaniu do domu wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 12 miesięcy. W uzasadnionych przypadkach pobyt w domu może być przedłużony ponad 12 miesięcy, nie dłużej jednak niż o 6 miesięcy. Decyzję w tej sprawie podejmuje starosta na uzasadniony wniosek mieszkańca domu po uzyskaniu opinii kierownika domu, w którym przebywa.

Autor: dr Agnieszka Gazda

Stan prawny na dzień: 12 lutego 2024 r.